Regionale Gemalenstichting Alblasserwaard en Vijfheerenlanden
Jaarverslag 2021

Het jaar 2021 was, evenals het jaar 2020, vanwege de coronapandemie een bijzonder jaar voor de RGS. Hierdoor konden de gemalen niet het gehele jaar opengesteld worden voor belangstellenden. Het aantal vrijwilligersuren was zodoende minder en er zijn geen grote uitgaven gedaan voor het groot onderhoud. De Jaarrekening 2021 valt zodoende financieel positief uit, dankzij de jaarlijkse exploitatiesubsidies van het Waterschap Rivierenland, de gemeenten Sliedrecht, Molenlanden en Vijfheerenlanden. Ondanks de pandemie bleef de inzet en betrokkenheid van de vrijwilligers groot.

1 Vrijwilligers
De vrijwilligers op de gemalen spelen een belangrijke rol. Zij houden de gemalen in stand en ontvangen bezoekers tijdens de openingstijden, de Molen- en Gemalendagen in mei en de Open Monumentendagen in september. Door hun inzet kunnen de cultuurhistorische monumenten bewaard blijven voor het nageslacht. Vanwege deze inzet hebben de vrijwilligers een attentie ontvangen van het bestuur, daar vanwege de pandemie de jaarlijkse barbecue niet kon worden georganiseerd.

2 Bestuur
Het bestuur bestond op 31 december 2021 uit:
1. De heer J. (Jan) Boele, voorzitter.
2. De heer ing. J.A. (Hans) Klein, secretaris.
3. De heer W. (Wim) Fijnekam, penningmeester.
4. De heer E. (Bert) den Boer.
5. De heer T.C. (Teus) van Gelder.
6. De heer D.A. (Dick) den Hertog.
7. Mevrouw drs. H.J. (Rianne) van Hilten-Veenema.
Het bestuur vergaderde vanwege de coronapandemie digitaal op 18 januari en 19 april, en fysiek op 6 juli en 27 oktober. Vanwege die pandemie waren de bestuurlijke contacten met de vrijwilligers en vele instanties beperkt ten opzichte van vorige jaren. Gelukkig konden in de tweede helft van het jaar de jaargesprekken met de vrijwilligers plaatsvinden.

3 Gemaal Polder Sliedrecht
Het aantal vrijwilligers (6) was hetzelfde als in 2020.

Het groter onderhoud aan het dak is vanwege de coronapandemie verschoven naar 2022. Er loopt via de gemeente nog een subsidieaanvraag voor dekking van de kosten, gezien een negatief besluit voor de aanvraag bij het Regionaal Fonds Werelderfgoed Kinderdijk.

Volgens de werklijsten zijn de vrijwilligers op 35 verschillende dagen actief geweest op het gemaal. Het gemaal was voor bezoekers open op zes dagen, namelijk drie open zaterdagen (waaronder de Open Monumentendag met 44 bezoekers), en op verschillende dagdelen voor ontvangst van twee schoolklassen (met totaal 40 bezoekers) en een familiebezoek (15 bezoekers). In totaal zijn op alle dagen 378 vrijwilligersuren besteed, waarvan 300 aan het onderhoud, zoals:
– het schuren, invetten en blanken diverse machinedelen;
– het vervangen van het bordes hoofdingang door een stalen rooster;
– metselwerk aan de entree
– reparatie van de reservepomp bilgewater;
– aftappomp is vervangen en schoongemaakt;
– het normale motor- en pomponderhoud;
– kleine reparaties, schoonhouden houtwerk en buitenpaden, schoonspuiten loopbrug.
– veel schoonmaakwerk aan en in het gebouw, evenals snoeiwerk en onkruid wieden buiten;
– het ontstoppen van de wasbakafvoer;
– bevestigen van ‘kikkers’ aan de tuimelramen;
– schoonmaken en ontvetten van de vloeren;
– doorsmeren en laten draaien van de motor;
– inspectie van de zolderruimte op houtworm (is gelukkig nog steeds afwezig);
– het leegpompen en schoonmaken van de goot onder het vliegwiel.

4 Gemaal De Biezen
Het aantal vrijwilligers (4) was hetzelfde als in 2020.

Er lopen voor het gemaal twee belangrijke zaken, namelijk de scheurvorming in het gebouw en de onderhoudsachterstand van de motor. Uit historisch onderzoek bleek dat het deel ter plaatse van de scheurvorming niet goed is gefundeerd. Aan de hand van grondonderzoek en een constructie- en hersteladvies, kon in 2020 een kostenraming opgesteld worden voor een herstelplan, met de planning dit uit te voeren in 2021. Helaas is dit niet gelukt vanwege de coronapandemie en gebrek aan financiële middelen. Van de gemeente Vijfheerenlanden is een omgevingsvergunning en van het Waterschap Rivierenland een watervergunning ontvangen voor het funderingsherstel. De gemeente en het waterschap hebben aan het eind van het jaar een subsidie toegekend en er loopt nog een aanvraag voor een resterend subsidiebedrag. Gepland is de herstelwerkzaamheden voor de fundering in 2022 uit te voeren en om dan ook de motor goed draaiend te krijgen, zodat het gemaal weer opengesteld kan worden voor bezoekers.

Vanwege de scheurvorming en het noodzakelijke funderingsherstel is vanaf 2018 het gemaal gesloten voor bezoekers. Wel zijn volgens het logboek in totaal 96 vrijwilligersuren besteed aan diverse onderhoudswerkzaamheden, zoals:
– het aansluiten van een 2e tank op de kachel (zodat na het opstarten overgegaan kan worden op
diesel);
– het in goede staat brengen van alle smeerpotjes;
– het tuinonderhoud (grasmaaien en onkruidbestrijding);
– werkzaamheden aan het achterstallig onderhoud van de motor (nieuwe lagerschalen zijn nodig en
hiervoor is een bedrijf benaderd; nader onderzoek voor de drijfstang, doch dit probleem schijnt mee
te vallen);
– grote opruiming in het gebouw.

5 Gemaal Over- en Neder-Slingeland
Vanwege zijn gezondheid besloot Arie Molenaar afscheid nemen van zijn vrijwilligerswerk, zodat het aantal vrijwilligers aan het eind van het jaar vijf was.

Volgens de werklijsten zijn op 25 dagen ca. 130 vrijwilligersuren besteed aan het onderhoud, waarbij de volgende werkzaamheden zijn uitgevoerd:
– noodwaterkeringschot gemaakt i.v.m. een kapot draaideurschotje in water uitstroomgoot en stalen
draaideur uit de watergoot gehaald voor reparatie (en noodhouten keerschot geplaatst in de goot);
– vloer van de hal en koffiekamer geboend en de buitendeuren groen afgelakt;
– stalen zuigleiding van de koelwaterpomp gemonteerd in koelwater toevoerput, koelwatersysteem
met externe pomp opgevuld, waarna motor opgestart en onbelast proefgedraaid;
– het gerepareerde stalen deurtje opgehaald en twee keer in de zwarte Hamerrite gezet;
– waterkeringdeur teruggezet in watergoot, noodschot verwijderd, motor opgestart en belast gedraaid,
om het stalen deurtje te testen (betonen rand van afdichting stalendeur iets weggeslepen om
lekwater doorlaten van draaideurtje zoveel mogelijk te voorkomen);
– stalen aanslag gemaakt voor de draaideur (als deze open staat);
– schoongemaakt (incl. alle houtwerk, incl. bank en hekwerk), onkruid verwijderd en het grind glad
gemaakt voor de open dagen en de Open Monumentendag;
– vloer machinekamer schoongemaakt met ontvetter;
– winterklaar maken gemaal, kachels geplaatst, bank en buitenkozijnen schoongemaakt;
– smeerolie startluchtcompressor ververst, afgewerkte smeerolie uit open carter verwijderd en
condenswater brandstofdagtank afgetapt;
– nokkenas geïnspecteerd, smeerolieniveau opgevuld en ook de distributiekast;
– motor laatste keer opgestart en belast gedraaid (alles prima), koelwater motor en pomp afgetapt;
– koelwater zuigleiding gedemonteerd, voor conservering met koud galvaniseer;
– bovenkap tussenlager gedemonteerd voor controle olie;
– drainafsluiter van koelwatermotor gedemonteerd (verloop nippel was verstopt);
– dakgoten schoongemaakt;
– uitlaatklep motor gedemonteerd (sloot moeilijk), klep verzwaard, gangbaar gemaakt en gesmeerd;
– vloer hal en kantine schoongemaakt;
– smeeroliekeringen in tussenlager afgesteld vanwege lekkage tijden draaien gemaal;
– bovenlagerkap terug gemonteerd en lager voorzien van nieuwe smeerolie.

6 Financiële positie
De Jaarrekening 2021 geeft een financieel positief beeld te zien, vanwege ontvangen subsidies en het reserveren van eigen middelen en het nog niet kunnen uitvoeren van groot onderhoud aan gemaal De Biezen (herstel fundering gebouw en achterstallig onderhoud motor) en aan gemaal Polder Sliedrecht (diverse reparaties dak en muurplaat). Gepland is deze werkzaamheden uit te voeren in 2022.

Door jaarlijkse exploitatiebijdragen van de gemeenten Molenlanden, Sliedrecht en Vijfheerenlanden voor de gemalen Over- en Neder-Slingeland, gemaal Polder Sliedrecht en De Biezen, en van het Waterschap Rivierenland voor alle gemalen, is er naast jaarlijkse bijdragen van een aantal gemalenvrienden en het sponsoren van de brandstof voor de gemalen door verschillende bedrijven een vaste basis.

7 Andere gemalen
De RGS heeft drie gemalen in eigendom, De Biezen te Vianen, Polder Sliedrecht te Bleskensgraaf en Over- en Neder-Slingeland te Giessenburg.

Met het bestuur van de Stichting Gemaal Langerak is een samenwerkingsverband. De voorzitter van deze stichting is bestuurslid van de Regionale Gemalen Stichting.

Vastgesteld door het bestuur in februari 2021
De secretaris van de RGS
J.A. (Hans) Klein