Regionale Gemalenstichting Alblasserwaard en Vijfheerenlanden
Jaarverslag 2020

Het jaar 2020 was een bijzonder jaar voor de RGS, vanwege de coronapandemie. Hierdoor konden de gemalen niet opengesteld worden voor belangstellenden. Het aantal vrijwilligersuren was zodoende minder en er zijn geen grote uitgaven gedaan voor het groot onderhoud. De Jaarrekening 2020 valt zodoende financieel positief uit, dankzij de jaarlijkse exploitatiesubsidies van het Waterschap Rivierenland, de gemeenten Sliedrecht, Molenlanden en Vijfheerenlanden. Ondanks de pandemie bleef de inzet en betrokkenheid van de vrijwilligers groot.

1 Vrijwilligers
De vrijwilligers op de gemalen spelen een belangrijke rol. Zij houden de gemalen in stand en ontvangen bezoekers tijdens de openingstijden, de Molen- en Gemalendagen in mei en de Open Monumentendagen in september. Door hun inzet kunnen de cultuurhistorische monumenten bewaard blijven voor het nageslacht. Vanwege deze inzet hebben de vrijwilligers een attentie ontvangen van het bestuur, daar vanwege de pandemie de jaarlijkse barbecue niet kon worden georganiseerd. In het AD/Dordtenaar en het Reformatorisch Dagblad zijn in februari redactionele artikelen verschenen over de gemalen, met een oproep voor vrijwilligers. Dit heeft geleid tot 8 reacties, waarvan vier tot niets hebben geleid en twee tot uitbreiding van vrijwilligers. Vanwege de coronamaatregelen moesten de gesprekken met de laatste twee worden uitgesteld.

2 Bestuur
Het bestuur bestond op 31 december 2020 uit:
1. De heer J. (Jan) Boele, voorzitter.
2. De heer ing. J.A. (Hans) Klein, secretaris.
3. De heer W. (Wim) Fijnekam, penningmeester.
4. De heer E. (Bert) den Boer.
5. De heer T.C. (Teus) van Gelder.
6. De heer D.A. (Dick) den Hertog.
7. Mevrouw drs. H.J. (Rianne) van Hilten-Veenema.
Het bestuur vergaderde op 20 januari, 8 juli en 5 oktober. Vanwege de coronapandemie waren de bestuurlijke contacten met de vrijwilligers en vele instanties beperkt ten opzichte van vorige jaren.

3 Gemaal Polder Sliedrecht
In het eerste kwartaal is de heer Johan Mikhout als vrijwilliger toegetreden. Een andere aangemelde vrijwilliger heeft ½ jaar meegedraaid, doch vanwege privé omstandigheden heeft hij daarna afgezegd.

Het groter onderhoud aan het dak is verschoven naar 2021. Er loopt nog een subsidieaanvraag voor dekking van de kosten.

Volgens de werklijsten zijn op 35 verschillende dagen 283 vrijwilligersuren besteed aan het onderhoud, waarbij de volgende werkzaamheden zijn uitgevoerd:
– de nieuwe vrijwilligers hebben instructie gekregen voor het starten, laten draaien en stoppen van de
dieselmotor;
– het normale motor- en pomponderhoud is uitgevoerd;
– een bok is gemaakt om het radermechaniek op te plaatsen;
– aan het gebouw zijn de nodige reparties uitgevoerd, voorafgaand aan het schilderwerk aan de ramen,
bakgoot oostzijde en deuren;
– de vloeren van de machinekamer zijn ontvet en schoon gemaakt;
– de vleugelpomp voor het bilgewater is gerepareerd;
– op de zolder zijn de dakpannen tegen de gevel gestapeld, voor een betere verdeling van de belasting;
– de motor is getornd en ter bestrijding van condens- en roestvorming zijn de blanke metaalonderdelen
ingevet.

4 Gemaal De Biezen
Er lopen voor het gemaal twee belangrijke zaken, namelijk de scheurvorming in het gebouw en de onderhoudsachterstand van de motor. Uit historisch onderzoek bleek dat het deel ter plaatse van de scheurvorming niet goed is gefundeerd. Daarom is Henk Lakerveld (Architecten- en ingenieurs-bureau Lakerveld) om advies gevraagd zodat, aan de hand van grondonderzoek en een constructie- en hersteladvies, een kostenraming opgesteld kon worden voor een herstelplan. Bij de gemeente Vijfheerenlanden is een omgevingsvergunning aangevraagd en er zijn contacten gelegd voor het verkrijgen van een subsidie voor het herstelplan en het achterstallig onderhoud van de motor. Gepland is de herstelwerkzaamheden voor de fundering in 2021 uit te voeren en om dan ook de motor weer goed draaiend te krijgen.

Naast het herstelplan zijn ook ramingen opgesteld voor het achterstallig onderhoud van de motor, het achterstallig onderhoud van het gebouw en de reparatie van scheurvorming in de maalgoot. De laatstgenoemde zaken kunnen pas na het herstel van de fundering worden aangepakt.

Volgens het logboek zijn op 19 verschillende dagen 102 vrijwilligersuren besteed aan het onderhoud, vooral aan de motor. Hierbij zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
– gedetailleerde kostenramingen voor het achterstallig onderhoud van de motor, het achterstallig
onderhoud van het gebouw en de scheurvorming in de maalgoot;
– in januari en februari veel gewerkt aan de motor (veel schoonmaakwerkzaamheden);
– het opnieuw inmeten en vastleggen van de markeringspunten van de scheurvorming;
– in de maanden juni, juli, augustus verder gegaan met het achterstallig onderhoud motor;
– in dezelfde maanden uitvoering (tuin)onderhoud e.d.

5 Gemaal Over- en Neder-Slingeland
Volgens de werklijsten zijn ca. 100 vrijwilligersuren besteed aan het onderhoud, waarbij de volgende werkzaamheden zijn uitgevoerd:
– zuigleiding van koelwaterpomp terug gemonteerd en getest (na schoonmaken terugslagklep);
– compressie gemeten bij een koude motor (Cilinder 1 en 2, elke 20 bar);
– smeerolie ververst van startluchtcompressor en smeerolie toevoer via plunjerpomp getest naar de
cilindersmeerring en drijfstanglagers;
– extra stopcontact gemaakt aan de oostkant in machinekamer en de motor getornd;
– de tussenlager voor koppeling smeerolie ververst;
– het koelsysteem van de motor volgepompt met koelwater (motor opgestart/belast proefgedraaid);
– bij de wc 4 planken vervangen en deze geschilderd, toegang hek schoon gemaakt en geschilderd,
hek om scheprad voorzien van nieuwe slotbouten;
– de zolder van het gemaal schoongemaakt;
– traanplaat bij uitlaat buiten geschilderd met onderwatercoating;
– werkluchtaansluiting gemaakt in startluchtleiding, met een reduceer van 20 naar 7½ bar;
– inspectie waterkeerdeur, deze losgehaald nadat eerst een schot in de uitstroomgoot was geplaatst
(de deur is slecht en doorgeroest, dus moet worden vervangen);
– groot onderhoud aan scheprad gemaal (twee keer Bottom onderwatercoating aangebracht);
– motor opgestart en belast gedraaid (alles oké), daarna het vliegwiel geconserveerd met smeerolie
voor de winterperiode;
– compressie gemeten met warme motor (Cilinder 1 en 2, elke 22 bar);
– motor voor de laatste keer opgestart in 2020, daarna koelwater afgetapt en winterklaar gemaakt;
– de buitendeur geschuurd en geplamuurd, de sloten en scharnieren gesmeerd, de toegangsdeur
pas geschaafd in verband met klemmen.

6 Financiële positie
De Jaarrekening 2020 geeft een financieel positief beeld te zien, vanwege het nog niet kunnen uitvoeren van groot onderhoud aan gemaal De Biezen (herstel fundering gebouw en achterstallig onderhoud motor) en aan gemaal Polder Sliedrecht (diverse reparaties dak en muurplaat). Gepland is deze werkzaamheden uit te voeren in 2021.
Door jaarlijkse exploitatiebijdragen van de gemeenten Molenlanden, Sliedrecht en Vijfheerenlanden voor de gemalen Over- en Neder-Slingeland, gemaal Polder Sliedrecht en De Biezen, en van het Waterschap Rivierenland voor alle gemalen, is er naast jaarlijkse bijdragen van een aantal gemalenvrienden en het sponsoren van de brandstof voor de gemalen door verschillende bedrijven een vaste basis.

7 Andere gemalen
De RGS heeft drie gemalen in eigendom, De Biezen te Vianen, Polder Sliedrecht te Bleskensgraaf en Over- en Neder-Slingeland te Giessenburg.

Met het bestuur van de Stichting Gemaal Langerak is een samenwerkingsverband. De voorzitter van deze stichting is bestuurslid van de Regionale Gemalen Stichting.

Vastgesteld door het bestuur in maart 2021
De secretaris van de RGS
J.A. (Hans) Klein