Skip to content

Over- en Neder-Slingeland

De polders Over- en Neder-Slingeland in Giessenburg waren voorheen administratief twee polders met één gezamenlijke bemaling door de Kademolen en de Linksemolen. Bij besluit op 8 januari 1902 van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland zijn de twee polders samengevoegd tot één polder, onder de naam Over- en Neder-Slingeland. Toen op 16 juli 1900 de Kademolen door de bliksem werd getroffen en geheel afbrandde, is in datzelfde jaar besloten de molen niet meer op te bouwen, maar te vervangen door een stoomgemaal met scheprad. Nadat de nieuwe stoommachine een jaar lang in gebruik was, besloot het polderbestuur op 9 mei 1902 de Linksemolen als sloop te verkopen en af te breken. Daadwerkelijke sloop van deze molen vond het jaar daarop plaats.
In 1938 werd de ketel van het stoomgemaal afgekeurd. Het polderbestuur besloot op 17 maart 1939 het gemaal af te breken en te vervangen door een nieuw ruw-oliegemaal. Repareren van de ketel kostte teveel en er was ook sprake van verzakkingen. Voor de nieuwbouw viel de keus op een twee cilinder horizontale compressorloze dieselmotor met tandwielkast. Het scheprad is, hoewel voor een groot deel vernieuwd, behouden gebleven. Op 18 november 1940 is de nieuwe dieselmotor in gebruik gnomen en heeft tot 1980 dienst gedaan. Het (toenmalige) Hoogheemraadschap van de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden is hierna overgegaan tot volledig geautomatiseerde bemaling met een nieuw elektrisch gemaal.
Het Hoogheemraadschap heeft daarna het gemaal verkocht aan de Geschiedkundige Vereniging Giessenburg en Schelluinen. Door onvoldoende onderhoud verslonsde het gemaal en de motor. Belangrijke delen van de motor zijn gesloopt c.q. vernield. Tot ramp van overmaat viel het gemaal in 1999 ten prooi aan brandstichting, dat grote schade aan het dak aanrichtte. Daarom is het gemaal in erfpacht uitgegeven aan de Stichting Uitvoering Landschapsplan Alblasserwaard- Vijfheerenlanden (STUV). In december 2000 werd in overleg met STUV door 2 vrijwilligers het gebouw wind en waterdicht gemaakt. De STUV heeft in 2001/2002 het gemaal opgeknapt en ingericht als meditatief centrum. Tevens zijn enkele voorzieningen aangebracht, zoals een toilet en een picknickplaats. Gezien deze nieuwe functie kreeg het gemaal de naam ‘De Schuilplaats’, een ruimte voor wandelaars, fietsers, kanoërs en ruiters. Vervolgens zijn in 2004 het scheprad, de (voor)watergang naar de Smoutjesvliet, de heul onder de Postkade en de (achter)waterloop gerestaureerd c.q. vernieuwd. Vrijwilligers hebben getracht de (onvolledige) motor op te knappen. Het lukte om de motor te laten draaien op één cilinder, net in staat om het scheprad mee te nemen en water te verplaatsen.
Mede vanwege gebrek aan toezicht c.a. zijn vernielingen aangericht in het gemaal en moest worden besloten het gebouw te sluiten. Er is toen zes jaar niets meer gedaan aan het gebouw en de motor, zodat de kwaliteit er niet beter op was geworden. Vanwege de liquidatie van de STUV zou er een einde komt aan de erfpacht, zodat het gemaal weer in volle eigendom zou komen van het Waterschap Rivierenland (sinds 1 januari 2005 de rechtsopvolger van het Hoogheemraadschap).
Het Waterschap Rivierenland zat daar niet op te wachten, want het gemaal is niet nodig voor het waterstaatkundig beheer. Het heeft vooral belang bij de ondergrond van het gemaal, vanwege de aanwezigheid van de boezemkade waarop het gemaal ligt. Daarom heeft de STUV in 2010 contact gezocht met de RGS (Regionale Gemalenstichting Alblasserwaard en Vijfheerenlanden). In december 2013 heeft dit geresulteerd in de overname van de erfpacht door de RGS.
Hierna is door vrijwilligers de oude dieselmotor gerestaureerd, het gebouw opgeknapt en een nieuwe toegang naar het gebouw gemaakt. Deze werkzaamheden zijn in maart 2015 afgerond, waarna op 17 april 2015 een officiële heropening plaats vond door burgemeester Ten Kate van Giessenlanden en heemraad Bassa van het Waterschap. Voor de gedegen restauratie van het gemaal heeft de NGS (Nederlandse Gemalen Stichting) aan de RGS de Gemalenpluim 2015 uitgereikt, in de categorie ‘kleine gemalen’.Op 17 juni 1997 is het gemaal aangewezen als gemeentelijk monument. Het gemaal heeft als adres Postkade 2 (met de onofficiële postcode 3381 LE) te Giessenburg en ligt aan de Smoutjesvliet, ten zuidoosten van de kruising van de provinciale wegen N214 en N216. De Smoutjesvliet is een bevaarbare waterweg voor kano’s en kleine gemotoriseerde vaartuigen. De Postkade is een doorgaande weg voor fietsers en wandelaars (officiële fiets- en wandelroutes). Ook wordt de Postkade benut door ruiters. De bereikbaarheid met auto’s is vanaf de zuidzijde via de Postkade, ten oosten van de Smoutjesvliet, en vanaf de noordzijde via de N214.

Openingstijden
Dit gemaal is vanaf mei tot en met oktober iedere tweede zaterdag van de maand geopend van 10.00 uur tot 16.00 uur. Het gemaal is buiten deze tijden open op afspraak.

Op de Nationale Gemalendag, zaterdag 9 mei 2026, is dit gemaal geopend van 10.00 tot 16.00 uur.

 

Bezoekadres

Postkade 2 3381 LE Giessenburg

Routebeschrijving

E-mail de machinist